Bouwsteen

6

Handreiking living labs sport en bewegen

Monitor de impact

Het monitoren van impact helpt om te leren, keuzes te verantwoorden en het netwerk te versterken. Soms zijn cijfers nodig, maar vaak maakt storytelling het verschil, omdat vooral verhalen inspireren. Het delen van verhalen en cijfers versterkt de betrokkenheid, vergroot de trots en draagt bij aan de continuïteit van een living lab.

Verantwoording en erkenning

In de dagelijkse praktijk van een living lab is samenwerking tussen domeinen van fundamenteel belang. Voor een duurzame impact en effectieve en brede participatie is het essentieel dat de communicatie verder reikt dan het interne netwerk van het lab alleen. Het structureel vieren van bereikte mijlpalen versterkt de lokale trots en bevordert gedeeld eigenaarschap. De zichtbaarheid van opbrengsten biedt partners daarnaast de mogelijkheid om aan hun achterban te legitimeren wat de investeringen opleveren. En het erkent tegelijk de inzet van eindgebruikers, vrijwilligers en studenten.

Tip!

Communiceer intensief en deel regelmatig verhalen en successen met samenwerkingspartners. Dit zorgt dat alle betrokkenen geïnformeerd en betrokken blijven. En het levert weer kansen op voor nieuwe samen­werkingen. Zet bij het monitoren van impact storytelling in. Juist voor de kwalitatieve informatie benut je zo de kracht van verhalen.

Laagdrempelig communiceren

Effectieve externe communicatie – en het langs deze weg bevorderen van participatie – vergt een realistische benadering en het gebruik van de juiste communicatiemix. Het bereiken én behouden van inwoners en andere betrokkenen is een tijdintensief proces waarvoor diverse, laagdrempelige communicatiekanalen nodig zijn. Door te investeren in een gemeenschappelijke taal (zie ook Bouwsteen 2) en te experimenteren met verschillende methodieken (bijvoorbeeld de inzet van wijkambassadeurs) verlaag je de drempels. Ook is het cruciaal om onderzoeksresultaten en voortgangsrapportages vlot terug te koppelen in een vorm die aansluit bij de belevingswereld van de labdeelnemers. Abstracte data-analyses, vakjargon of omvangrijke rapporten vormen vaak een barrière. Dat geldt voor veel wijk- of buurtbewoners, maar bijvoorbeeld ook voor sportverenigingen.

Integrale impactmonitoring

In een integrale impactmonitoring komt zowel kwantitatieve als kwalitatieve informatie goed tot haar recht. Zo ontstaat inzicht in kortetermijn­effecten van experimenten en systeemeffecten op langere termijn. En in het proces van gezamenlijke ontwikkeling en vernieuwing binnen het lab. Het monitoren van impact is geen simpele meetopgave, maar een combinatie van doen, leren en verantwoorden. Het gaat vooral om reflectie, waarbij de evaluatie eerder een leerinstrument is dan een ‘afrekentool’. Monitoren leert de betrokkenen hoe maatschappelijke waarde ontstaat en op welke manier je die samen kunt vergroten. Door evaluatie in te zetten als leermechanisme naast verantwoording, kunnen living labs zo voortdurend reflecteren en bijsturen. Dit versterkt zowel de legitimiteit van het lab als het gezamenlijk leren binnen transitieprocessen.

‘Het verhaal van het Junior Beweegteam in de Arnhemse wijk Elderveld laat zien hoe impact zichtbaar wordt via ervaringen. Kinderen krijgen zeggenschap en steeds vaker komen de initiatieven van henzelf. Ook zie je echte samenwerking ontstaan tussen professionals en kinderen. Dat zijn dingen die je niet uit cijfers alleen kunt halen. Juist de verhalen maken de neveneffecten zichtbaar: eigenaarschap, creativiteit, trots, ontmoeting. Zodat basisscholen en kinderen zich verantwoordelijk gaan voelen voor sporten en bewegen in de wijk.’

Jasper de Greef, labregisseur Living Lab Elderveld, docent en onderzoeker HAN Sport en Bewegen

Getekend portret van Jelle Schoemaker

Jelle Schoemaker

Docent en onderzoeker, HAN Sport en Bewegen

‘We hebben ervoor gekozen om de impact te meten aan de hand van het aantal extra beweegminuten tijdens de activiteiten. Het idee: als sportbeoefening toeneemt, werkt dit gunstig door op de leefbaarheid. Sporten zorgt voor ontmoetingen binnen en tussen bevolkingsgroepen en generaties en kan bijdragen aan een groter gevoel van veiligheid. De activiteiten hebben inderdaad tot tal van ontmoetingen geleid, zowel onder kinderen als ouderen. Al met al zijn er naar schatting bijna 100.000 extra beweegminuten gerealiseerd binnen Living Lab Lingewaard.’

Lees het artikel over de maatschappelijke impactanalyse in Lingewaard

De kracht van verhalen

Soms zijn cijfers nodig, maar vaak maakt storytelling het verschil. Succesverhalen creëren nieuwe kansen en inspireren anderen. Living labs maken hun impact dus beter zichtbaar met storytelling dan met cijfers alleen. Cijfers geven weliswaar richting, maar zijn nooit neutraal of volledig. Ook laat een puur cijfermatige benadering ontwikkelprocessen, neveneffecten en de context vaak onderbelicht. En daarmee de bijdrage van een living lab aan betere samenwerking tussen mensen en organisaties uit verschillende domeinen. Terwijl dat voor bestuurders en beleidsmakers ook een relevant afwegingspunt is, naast sturen op rendement.

Vier samen de successen

Ten slotte: vier regelmatig de successen – zoals de lancering van een pilot of de afronding van een experiment – liefst met de gehele gemeenschap. Daarmee geef je de lokale initiatiefnemers de waardering die ze verdienen. Successen vieren levert bovendien persmomenten, fotoreportages en aandacht op sociale media op. De betrokkenen in het lab zien zo weer eens dat hun bijdrage ertoe doet. En omdat trotse partners hun ervaringen graag delen met anderen, trek je zo ook makkelijker nieuwe partners en deelnemers aan. Kortom, deel met elkaar én anderen wat je hebt bereikt – groot of klein – om het living lab levend te houden en de opbrengsten van de samenwerking te borgen.

Twee rijen minder geven elkaar een high five op een sportveld

Podcast
Walk&Talk

In Walk&Talk-aflevering 13 een terugblik op de Living Lab Sport en Bewegen-studiedag (Papendal, 7 april 2025), waar impact centraal stond. Harold Hofenk, Johan Steenbergen, Martine Hoofwijk, Jasper de Greef, Simon van Genderen, Sjors van der Kwast, Jelle Schoemaker en Sanne Cobussen deelden er hun ervaringen met het breed monitoren van impact.

Beluister de podcast