Bouwsteen

4

Handreiking living labs sport en bewegen

Labregisseur en sleutelfiguren maken het verschil

De labregisseur is een onmisbare spil van een living lab. Het is de persoon die de partners in het lab met elkaar verbindt én de bruggenbouwer naar mensen en organisaties buiten het samenwerkingsverband. Contacten met de doelgroepen van een living lab blijken daarnaast vaak heel goed te verlopen via sleutelfiguren.

Spil in het netwerk

Visie bewaken, partners verbinden, dialoog activeren en eigenaarschap stimuleren. Het hoort bij de regierol van de labregisseur in een living lab. Hij of zij is de kartrekker van het proces. Als spil in het netwerk agendeert de labregisseur bij de verschillende netwerkpartners het probleem waarop het lab zich richt. Vervolgens begeleidt de labregisseur het innovatieproces, gebruikmakend van allerlei beschikbare methoden en werkvormen. Living labs waarin de rol van de labregisseur duidelijk is belegd en wordt gefaciliteerd, ervaren meer samenhang en continuïteit in de samenwerking.

Tip!

Zie het als jouw verantwoordelijkheid als labregisseur dat de groep bij elkaar blijft. Steek daar veel tijd en energie in. Dat betekent dat je met iedereen in gesprek blijft. En het is ook af en toe brandjes blussen, door mensen weer met elkaar om de tafel te krijgen of via een-op-een-gesprekken.

Vertrouwen geven

Een sterke labregisseur combineert een methodische procesbegeleiding met flexibel reageren op de uitdagingen in een soms weerbarstige praktijk. Werken in een living lab is spannend omdat er geen projectplan klaarligt en de doelen en aanpakken niet vooraf gedefinieerd zijn. De labregisseur moet daarom stevig in de schoenen staan en bij iedere afweging het belang van het lab voor ogen houden. Het kost bovendien tijd om gedeeld eigenaarschap te realiseren. Een labregisseur geeft alle partners vertrouwen, zodat iedereen zich verbonden kan voelen met doel én aanpak. Dit is des te belangrijker omdat de partners zo verschillend zijn. Inwoners en andere betrokkenen, professionals, beleidsmedewerkers en sporters moeten het eens worden over soms lastige onderwerpen.

Wendbaarheid

De labregisseur speelt in op de wrijving die daarbij kan ontstaan. Inwoners en andere betrokkenen moeten de vrijheid voelen zich uit te spreken als ze vinden dat professionals situaties anders verwoorden dan zij ze beleven. Dit vraagt om wendbaarheid, en volgens ervaren labregisseurs betekent dit: voornemens en plannen durven loslaten en ruimte geven aan onverwachte situaties. Dit past bij de inzet van een living lab op experimenteren en fouten durven maken (zie ook Bouwsteen 3). Het is de kunst om als labregisseur niet meteen antwoorden en oplossingen te zoeken, maar de tijd te nemen een probleem écht te begrijpen. Vooral in de wereld van sport en bewegen, waarin mensen vaak actiegericht zijn, is het een uitdaging om te luisteren en de rust te nemen om het onderliggende vraagstuk scherp te krijgen (zie ook Bouwsteen 2).

‘De beweegmakelaar heeft als sleutelfiguur een belangrijke functie in ons living lab. Hij heeft door zijn rol in de gemeente veel meer verbinding met verenigingen en andere partijen dan ik. Met deze beoogde partners heb ik zelf niet de gesprekken gevoerd, dat heeft hij gedaan. Het is zíjn netwerk. En ook omdat hij de hele week in de wijk werkt en met iedereen spreekt. Zo hebben we heel snel een samen­werkingsverband opgebouwd.’

Een labregisseur

Getekend portret van Achraf Boy

Achraf Boy Buurtsportcoach bij Rijnland Beweegt

‘Ik ben als buurtsportcoach betrokken bij het VMBO Sportlab in de Merenwijk in Leiden. Ik groeide hier vlakbij op en ken elk hoekje. Voor veel wijkbewoners ben ik een bekend gezicht. Voor jong en oud, want ik werk met iedereen tussen 0 en 100. Laatst zag ik in mijn eigen zaalvoetbalcompetitie ineens een paar jongens van de eerste Sportlab-ronde. Zij hadden een eigen team opgericht. Zo zie je dat je met een gerichte aanpak vmbo-jongeren heel goed kunt motiveren om te blijven bewegen.’

Lees het hele interview met Achraf

Lokale sleutelfiguren

Terwijl de labregisseur vanuit een helikopterview stuurt met methodieken voor co-creatie en reflectie, vormen lokale sleutelfiguren de onmisbare schakel met de mensen om wie het gaat. Zij vergemakkelijken of versnellen het werk met hun connecties binnen de doelgroep of bij relevante organisaties. Sleutelfiguren kunnen professionals zijn met goede relaties in wijk of buurt, zoals een beweegmakelaar, een wijkverpleegkundige of een sportservicemedewerker. Maar het kan ook een inwoner zijn met een groot netwerk. En soms is het een persoon van een organisatie met een sterk aanzien bij inwoners, zoals een plaatselijke (top)sportclub. Enkele living labs werken met een duo: een labregisseur die het proces begeleidt en een sleutelfiguur die als verbinder optreedt.

Gedeeld eigenaarschap

Voor een labregisseur én de partners is het de uitdaging om bij netwerkvorming te beseffen dat het goed is dat de regisseur op termijn een stapje terugzet. Zodra het netwerk en het living lab ‘staan’, is er immers sprake van gedeeld eigenaarschap; het living lab is van de netwerkpartners. Door voortdurend voor alle partners win-winsituaties te creëren, ontstaat de noodzakelijke verbinding waarin iedereen het belang ziet het lab te laten voortbestaan. Zo komt er draagvlak voor een structurele borging.

Kinderen doen in een gymzaal spelletjes met een bal

Podcast
Walk&Talk

In deze Walk&Talk-aflevering spreken Harold Hofenk (Hanzehogeschool Groningen) en Nivard Creton (Hogeschool Inholland) over hun SPRONG-PASS-onderzoek naar living labs bij de sporthogescholen in Nederland. ’De labregisseur is dé verbindende schakel die het netwerk actief ondersteunt. En hij coacht de partners om koudwatervrees te overwinnen.’

Beluister de podcast met Harold Hofenk, Nivard Creton en Sanne Cobussen

Meer weten?