Investeer in netwerkvorming

Een living lab is geen standaardproject met vooraf beschreven acties en interventies. Het is een levendig ecosysteem waar beleid, onderzoek en de praktijk samenkomen om iets nieuws te bedenken. De kracht schuilt in een gelijkwaardig netwerk van buurt- of wijk­bewoners, beleidsmedewerkers, beweegprofessionals, docent­onderzoekers en studenten. Succes begint ook niet bij een blauwdruk, maar bij het investeren in persoonlijk contact en het aansluiten bij wat er al is. Door laagdrempelige ontmoetingen te organiseren en voort te bouwen op bestaande structuren, ontstaat een stevige basis voor een duurzame samenwerking die voor echte verandering kan zorgen. Veel individuele contacten – bellen, koffiedrinken, een praatje maken – zijn cruciaal. Dit relationele werk is moeilijk meetbaar, maar het is doorslaggevend voor het succes van een living lab.

Benut steeds de bestaande netwerken. Bouw dus voort op de aanwezige sociale infrastructuur in de wijk in plaats van het wiel opnieuw uit te vinden. Het werkt goed om te starten met inwoners, en vervolgens andere stakeholders aan te haken. Het idee: het begint met community-vorming, waarna professionele en bestuurlijke partners aanschuiven om mee te werken. Dit vergroot in de wijk, buurt of andere context het vertrouwen en bevordert de gelijkwaardigheid. Als je het ‘andersom’ doet, lukt het vaak niet om inwoners (of andere betrokkenen) structureel om de tafel te krijgen. De professionele vergadervormen, het taalgebruik en het tempo sluiten immers niet aan bij hun leefwereld.

Als het eigenaarschap vanaf het begin mede voor de inwoners is, maken professionals zichzelf geleidelijk als het ware onnodig. In plaats van ‘doelgroep’ zijn inwoners immers gelijkwaardige partner. Professionele netwerk­partners die aanvankelijk nog trekkers van een living lab zijn, werken later meer ondersteunend. Het is niet erg – en soms noodzakelijk – dat rollen en betrokkenheid verschuiven. En dat sommige partners na een pioniersfase afscheid nemen. Het proces van ‘samen doen’ naar eigenaarschap van inwoners – met de professional op afstand – kost minimaal twee jaar.