Column

Gelijkwaardig samenwerken met ervarings­deskundigen? Niet gemakkelijk!

Leestijd: 2,5 minuten

Concrete handvatten als pleegzorg- en later gezinsbegeleider? Ik had ze niet. Oh, ik kon prima steun bieden en zorgen voor een samenwerkings­relatie met een kind of gezin. Verder deed ik maar wat, eerlijk gezegd. Hoe anders is dat nu, met alle erkende interventies, kennisdossiers en richtlijnen!

Inge Bastiaanssen is lector Participatieve Innovatie in het Jeugdlandschap (PIJL) bij Avans Hogeschool en sprak in mei 2025 haar lectorale rede uit. Hiervoor werkte ze als senior adviseur effectief werken bij het Nederlands Jeugdinstituut (NJi). Ze startte haar loopbaan als jeugdhulpverlener.

Het moet, dus we fiksen het

Hoe lastig het ook voor professionals is om op gelijkwaardige voet besluiten te nemen, zien we bij Mijn Pad. Dat is een routeplanner voor jongeren, ook in gesloten instellingen, waarbij zij zelf de stappen naar een zelfstandig leven bepalen. Soms kiezen jongeren voor dingen die volwassenen onverstandig of niet handig vinden. Achteraf kun je samen bespreken: wat heeft deze keuze jou gebracht?

Als je gelijkwaardig onderzoek doet, horen overigens ook ouders en jongeren een vergoeding te krijgen. ZonMw stelt als voorwaarde voor subsidie dat daar binnen het budget ruimte voor wordt opgenomen. Dat helpt mij om, ondanks regels die vergoedingen voor vrijwilligers bemoeilijken, tegen organisaties te zeggen: het moet, dus we gaan het fiksen.

Leren is fouten maken

Tegenwoordig wordt ook onderzoek gedaan naar welke kernelementen je wanneer en hoe kunt inzetten. Want het is onmogelijk om professionals op te leiden in alle interventies en om ze allemaal te onderzoeken. Weet je welke kernelementen binnen interventies werkzaam zijn, dan heb je daar – naast een goede werkrelatie – veel aan.

Samen zoeken en leren maakt anno nu eveneens onderdeel uit van veel onderzoek, zoals door middel van participatief actieonderzoek. Spannend, want leren betekent ook fouten maken. Net als bij de keuzes die jongeren maken bij de tool Mijn Pad.

Jonge kennis over jeugd

Veel mensen realiseren zich niet hoe jong de kennis over het jeugddomein eigenlijk is. Bijzonder is hoe ongelooflijk veel we al hebben geleerd. De afgelopen jaren heb ik vaak gedacht: als ik al deze kennis over wat werkt toch had geweten toen ik in de praktijk werkte! Dan had ik mijn werk veel leuker gevonden. Dat gun ik alle jeugdprofessionals.

Ik wens het jeugdveld nog veel groei en ontwikkeling toe. Met elkaar, waarbij we erkennen dat we fouten maken en daarvan samen leren. Zodat we echt aansluiten op de behoeften van kinderen en gezinnen.

KENNISMAGAZINE JEUGD is een uitgave van ZonMw. Wij investeren in kennis en innovaties door en voor het brede jeugdveld. Want het is belangrijk dat alle kinderen en jongeren veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen. Om ouders en jongeren hierin te ondersteunen is actuele kennis gebruiken en goed samenwerken noodzakelijk.

De 5 digitale edities met elk een eigen thema delen de opbrengsten uit ZonMw-programma’s. Zodat professionals en beleidsmedewerkers die werken met kinderen, jongeren en hun gezinnen aan de slag kunnen met deze nieuwe werkwijzen, innovaties, methodieken en tools. In deze editie staan diverse projecten uit het onderzoeksprogramma Wat werkt voor de jeugd centraal. Vragen of opmerkingen? Mail naar watwerktjeugd@zonmw.nl

Editie 5

Wat werkt voor de jeugd

 Voorkómen dat kinderen en gezinnen hulp nodig hebben. En daarnaast passende ondersteuning aan ouders of hulp aan kinderen of jongeren bieden als dat nodig is. Wat werkt daarbij goed? Deze editie beschrijft inzichten over preventie en hulp bij psychosociale problemen in het gezin of het kind. Natuurlijk laten we ook zien hoe ervaringsdeskundigen, professionals en beleidsmakers samen innoveren, ervaringen kunnen uitwisselen en kennis kunnen toepassen.